درس 1 :

 

1- شیعیان چه کسانی بودند؟ گروهی از مسلمانان که به گفتار پیامبر در مورد خلافت حضرت علی پای بند بودند واز بیعت با ابوبکر سرباز زدند به شیعیان معروف شدند.

2- چرا حضرت علی در مقابل انتخاب ابوبکر سکوت اختیار کرد؟ لرای حفظ وحدت مسلمانان وبا توجه به خطراتی که اسلام وجامعه ی اسلامی را تهدید می کرد ، سکوت نمود.

3- مهمترین خطراتی که اسلام وجامعه ی اسلامی را در اوایل خلافت ابوبکر ، تهدید می کرد چه بود؟ 1- پیدایش پیامبران دروغین 2- نا آرامی در مرزهای ایران وروم

4- بیعت یعنی چه ؟ بیعت به معنی دست دادن وبستن پیمان اطاعت از کسی

5- دوران خلافت ابوبکرحدود ....... سال طول کشید. ( دو)

6- ابوبکر در آخرین روزهای زندگی اش ، ....... را به جانشینی خود منصوب کرد. ( عمر)

7- در زمان خلافت عمر چه بخشهایی به تصرف مسلمانان در آمد؟ روم وسراسر شام ولبنان وفلسطین ومصر

8- دلایل شکست ساسانیان از مسلمانان چه بود ؟ 1- نارضایتی مردم عادی ازساسانیان 2- ایمان مسلمانان به خدا واعتقاد به اینکه چه کشته شوند وچه پیروزبه موفقیت رسیده اند.

9- عمر درسال .....هجری ، پس از ......سال خلافت به دست شخصی به نام ...... مجروح وپس از چند روز درگذشت. ( 23 – ده – فیروز )

10- اعضای شورایی که عمر انتخاب کرده بود چه کسانی بودند؟ 1- حضرت علی 2- عثمان 3- عبدالرحمن بن عوف

11- چرا حضرت علی (ع) بعد از عمر به خلافت نرسید؟ چون حضرت علی (ع) دو شرط عمل به کتاب خدا وسنت پیامبر را قبول کرد ولی شرط سوم عمل به روش دو خلیفه ی قبلی را قبول نکرد وعثمان قبول کرد وخلیفه شد.

12- کدام قسمت از ایران در زمان خلافت عثمان فتح نشد ؟ چرا؟ تنها سواحل جنوبی دریای مازندران ( گیلان وقسمتی از مازندران ) – به دلیل وجود رشته کوههای بلند وجنگلهای فراوان

13- چه عواملی باعث نارضایتی مردم از عثمان شد؟ ثروت اندوزی اطرافیان عثمان واقدامات نادرست ماموران حکومتی

14- مروان حکم که بود ؟ وچه کرد؟ منشی عثمان بود که در همه ی امور دخالت می کرد ، او نامه ای به حاکم مصر نوشت وضمن معرفی گروهی که برای شکایت آمده بودند به او سفارش کرد که آنها را مجازات کند.

15- اولین کسانی که با حضرت علی بیعت کردند چه کسانی بودند؟ طلحه وزبیر

16- امام علی (ع) هنگام پذیرش خلافت با چه مشکلاتی روبروبود ؟ 1- برخلاف دستورات اسلام میان مسلمانان عرب وغیر عرب تفاوت می گذاشتند. 2- در بعضی از سرزمینهای اسلامی کسانی که صلاحیت حکومت مسلمانان را نداشتند فرمانروایی می کردند.

17- چرا ایرانیان به حضرت علی (ع) علاقه مند شدند؟ چون ایرانیان جلوه ی کامل عدالت اسلامی را در شیوه حکومت ایشان دیدند.

 

درس 2 :

 

1- طلحه وزبیرچرا وبه چه بهانه ای از مدینه خارج شدند؟ آنها دریافتند که با توجه به عدالت طلبی آن حضرت نمی توانند به خواسته های خود از جمله دست یابی به حکومت شهرهای مهم برسند ؛ به بهانه ی زیارت خانه ی خدا از مدینه خارج شدند وبه مکه رفتند.

2- علت نامگذاری جنگ جمل چه بود ؟ چون در این جنگ عایشه همسرپیامبر بر شتری سوار بود ،به همین دلیل ، این جنگ را جنگ جمل نامیده اند.

3- چرا پس از جنگ جمل حضرت علی (ع) کوفه را مرکز حکومت خویش قرار داد؟ چون شهر کوفه از نظر ارتباط با ایران وشام وحجاز موقعیت مناسبی داشت و حضرت علی مخصوصا می خواست به شام نزدیک باشد.

4- هدف اصلی معاویه ................. بود ؟ حکومت بر تمامی مسلمانان

5- معاویه برای رسیدن به حکومت چه کارهای انجام می داد؟ به هر کس وعده ای می داد، از جمله به عمر وعاص حاکم سابق مصر وعده ی حکومت دوباره ی مصر را داد.

6- جنگ بین امام علی (ع) ومعاویه چه نام داشت وعلت نامگذاری آن چه بود ؟ جنگ صفین نام داشت وعلت آن این بود که این جنگ در محلی به نام صفین اتفاق افتاد.

7- چرا در جریان جنگهای صفین ونهروان، امام علی (ع) ابتدا دستور حمله نداد؟  برای جلوگیری از خونریزی واتمام حجت وبه امید هدایت گمراهان

8- خوارج چه کسانی بودند؟ وسرانجام آنان چه شد؟ گروه ساده اندیش وگمراه سپاه حضرت علی (ع) بودند که آن حضرت را به قبول حکمیت وصلح مجبور ساختند ، واز سپاه آن حضرت خارج شدند به همین دلیل به خوارج معروف گردیدند. امام در محلی به نام نهروان با آنها جنگید و عده ی زیادی از آنها کشته شدند وبقیه نیز به نواحی دور دست فرار کردند.

9- حضرت علی در چه تاریخی وبه دست چه کسی وچگونه به شهادت رسید ؟ حضرت علی در روز 19 رمضان سال 40 هجری به دست یکی از خوارج به نام ابن ملجم مرادی در مسجد کوفه مجروح ودو روز بعد (21 رمضان) به شهادت رسید.

10- امام حسن ..... امام شیعیان و........ خلیفه پس ازپیامبر ونمونه ی ...... و...... در راه خدا بود. ( دومین – پنجمین – تقوا – جهاد )

11- چرا امام حسن(ع) ناچار به صلح با معاویه شد؟ برای حفظ جان باقی مانده ی مسلمانان حقیقی وبه خاطر مصلحت اسلام و آشکار ساختن چهره ی واقعی معاویه با شرایطی حاضر به صلح شد.

12- شرایط صلح امام حسن (ع) با معاویه چه بود؟ 1- معاویه حق ندارد برای خود جانشینی تعیین کند . 2- حق ندارد خود را امیرالمومنین بنامد.

 

درس 3 :

 

1- معاویه در چه سالی به خلافت رسید وچه کارهایی انجام داد؟ در سال 41 هجری به خلافت رسید وبلافاصله پیمان صلح را نادیده گرفت وبسیاری از شیعیان را به شهادت رسانید وستم وتبعیض را در جامعه رواج داد.

2- یکی از آخرین اقدامات معاویه چه بود ؟ این بود که فرزندش یزید رابه جانشینی خود تعیین کرد.

3- معاویه در سال ...... هجری مرد . (60)

4- امام حسین (ع) برای فراهم ساختن مقدمات قیام علیه یزید چه کرد ؟ پسر عموی خود مسلم بن عقیل را به کوفه فرستاد.

5- پس از بیعت مردم کوفه با مسلم  او چه کرد؟ نامه ای به امام حسین نوشت وبه ایشان اطلاع داد که به کوفه بیاید. امام نیز به سوی کوفه حرکت نمود ودر نزدیکیهای کوفه از پیمان شکنی مردم وشهادت مسلم آگاه شد.

6- حماسه ی عاشورا در چه سالی به وقوع پیوست ؟ در روز دهم محرم (عاشورا) سال 61 هجری

7- امام حسین مظهر ....... و ....... و......... شهیدان اسلام است . ( شجاعت – ایثار – سرور )

8- پس از واقعه ی کربلا چه کسانی ، وچگونه چهره ی واقعی حکومت یزید را روشن کردند؟ حضرت زینب (س) وامام سجاد( ع) در دمشق با سخنرانیهای کوبنده ی خود ،حقیقت واقعه ی کربلا وچهره ی واقعی حکومت یزید را روشن کردند.

9- چرا قیامهای زیادی برعلیه بنی امیه صورت گرفت ؟ چون همه ی آنها افرادی ظالم وستمکار بودند وبا اسلام ومسلمانان مخالفت داشتند وبرمردم مالیاتهای سنگینی تحمیل وهر گونه مخالفتی را به شدت سرکوب می ساختند.

10- یکی از بی رحم ترین ماموران بنی امیه ، ........... نام داشت.( حجاج بن یوسف)

11- ابومسلم خراسانی که بود وچه کرد؟ یکی از رهبران مبارزی بود که در خراسان با ادعای طرفداری از خاندان پیامبر عده ی زیادی را به دور خود جمع کرد وبه جنگ با بنی امیه پرداخت ومروان آخرین خلیفه ی اموی را شکست داد.

12- علل سقوط بنی امیه را بنویسید. (1- قیام امام حسین که امویان را رسوا ساخت . 2- اعمال خلاف اسلام بنی امیه 3- نژاد پرستی بنی امیه وتحقیرغیرعربها 4- وسعت قلمرو وعدم توانایی اداره آن

13- بنی امیه چند سال حکومت کردند؟ درسال 41 هجری با خلافت معاویه شروع ودر سال 132 هجری با کشته شدن مروان به پایان رسید که در نهایت می توان گفت بنی امیه 91 سال حکومت کردند.

 

درس 4 :

 

1- پس از بنی امیه چه کسانی به قدرت رسیدند؟ بنی عباس در سال 132 هجری

2- عباسیان چه کسانی بودند وچگونه به خلافت رسیدند؟ آنان از مخالفان بنی امیه بودند ودر میان مردم شهرت ت چندانی نداشتند وتنها با حیله گری توانستند به حکومت برسند.

3- بنی عباس برای رسیدن به حکومت چه کار کردند؟ آنها نمایندگانی را به نقاط مختلف از جمله خراسان       فرستادند که معروفترین آنها ابومسلم بود. این نمایندگان به هرجا می رفتند مردم را به قیام برای به حکومت رساندن یکی از افراد خاندان پیامبر دعوت می کردند اما نمی گفتند که منظورشان چه کسی است، بدین ترتیب عده ی زیادی از دوستداران پیامبر به آنان پیوستند وبر بنی امیه پیروز شدند ،اما عباسیان به مردم فرصت انتخاب نداده وبه جای بنی امیه نشستند.

4- نخستین کسی که از عباسیان به خلافت رسید ........ بود . ( سفاح)

5- پس از سفاح .......... به قدرت رسید . (برادرش منصور)

6- چرا مردم از عباسیان ناراضی شده بودند ؟ به دلیل ظلم وستم سفاح

7- چرا منصور ابومسلم را به قتل رسانید ؟ چون از قدرت او می ترسید اورا با حیله وناجوانمردانه به قتل رسانید.

8- چرا ایرانیان بر علیه عباسیان قیام کردند؟ ومهمترین این قیامها کدام بود ؟ به دنبال قتل ابو مسلم ، ایرانیان به خونخواهی او به قیامهای زیادی دست زدند که با شکست مواجه شدند. بیشتراین قیامها درخراسان روی می داد

ومهمترین این قیامها ،قیام المقنع بود.

9- به نظرشما، چرا عباسیان باامامان شیعه دشمنی داشتند؟ چون عباسیان به ناحق حکومت رابه دست گرفته

بودند ومیدانستند که امامان شیعه بیشتر از دیگران شایسته ی حکومت هستند.

10- مهمترین قیامهای ایرانیان بعد از قتل ابومسلم را بنویسید؟ از مهمترین این قیامها ،قیام راوندیه ، اسحاق

ترک ،استاد سیس ، المقنع بود.

11- یکی ازمهمترین کارهای منصور .......... بود. (بنای شهر بغداد)

12- مشهورترین خلیفه ی عباسی........... بود. (هارون الرشید)

13- علت اصلی قدرتمندی دولت عباسیان در زمان هارون الرشید چه بود؟ علت اصلی آن بودکه خاندان ایرانی

به نام برمکیان اداره ی امورحکومت را در دست داشتند.برمکیان از خاندانهای قدیمی ایرانی بودند ووزارت

هارون الرشید راداشتند.

14- چرا هارون الرشید اقدام به قتل برمکیان نمود؟ چون آنها به تدریج چنان قدرتمند ومشهور شدند که خلیفه ی                

عباسی را عملا به یک مقام تشریفاتی تبدیل کردند واین امر هارون الرشید را نگران ساخت وبه یک باره همه

آنان راقتل عام یا زندانی کرد.

15- چرا قتل عام برمکیان دولت عباسیان را به مشکلات فراوان دچار کرد؟ زیرا آنان خود توانایی اداره ی

امور کشور را نداشتند.

16- چرا مامون امام رضا را به ولیعهدی خود انتخاب کرد؟ 1- برای به دست آوردن طرفداران ایرانی که به

اماما ن شیعه علاقه مند بودند. 2- جهت جلوگیری ازقیامهای شیعیان  3- زیر نظر گرفتن امام رضا

17- دلایل ضعف عباسیان را بنویسید ؟ 1- ظلم وستم ودوری از اسلام  2- قیامهای متعدد 3- بی کفایتی خلفا

4- تجزیه ی قلمرو عباسیان واستقلال یافتن کشورهای نابع این حکومت

18- ایرانیان در تحولات عصر عباسیان چه نقشی داشتند؟ گروهی از ایرانیان به نام برمکیان موجب قدرت و

عظمت عباسیان شدند ، همچنین در به قدرت رسیدن عباسیان ابومسلم خراسانی نقش زیادی داشت که ایرانی

بود.

19- آخرین خلیفه عباسی ........ بود که به دست ........ به قتل رسید .( مستعصم – مغولها )

 

درس 5 :

 

1- امیرکه بود؟ حاکمی بود که ازطرف خلیفه برای اداره ی هر قسمت از قلمرو مسلمانان فزستاده می شد.

2- چرا درزمان عباسیان به خراسان امیز می فرستادند؟ زیرا آنجا سرزمین وسیعی بود ومرز قلمرو اسلامی با مرکز وشرق آسیا به شمار می رفت.

3- اولین حکومت مستقل ایرانی بعد از اسلام توسط چه کسی تاسیس شد؟ به وسیله ی طاهرسردار معروف عباسی که امیر خراسان بود تاسیس شد و به نام خودش طاهریان نامیده شد.

4- پایتخت طاهریان شهر........ بود. (نیشابور)

5- طاهریان علاوه بر خراسان چه مناطقی را برقلمرو خود افزودند؟ سرزمین سیستان وقسمتی از ماوراالنهر

6- بابک در کجا قیام کرد ؟ در آذربایجان

7- مازیار در کدام قسمت ایران قیام کرد؟ در سرزمین طبرستان ( مازندران)

8- حکومت طاهریان به دست چه کسی سرنگون شد؟ به دست یعقوب لیث

9- یعقوب که بود وچه کرد؟ یکی از دلاوران سیستان بود که جزو گروه عیاران نیزبود وبا تصرف نیشابور پایتخت طاهریان سلسله طاهریان را منقرض کرد وسلسله س صفاریان را تشکیل داد.

10- عیاران چه کسانی بودند؟ گروهی بودند که طرفدار جوانمردی وبخشش وکمک به ضعیفان بودند ، اما گاهی به راهزنی وغارت کاروانها نیز دست می زدند.

11- یعقوب در ابتدا ....... بود وبه همین دلیل سلسله ای که تشکیل داد ...... نامیده شد. ( صفار یعنی رویگر – صفاریان )

12- چرا خلیفه به تحریک مخالفان عمرولیث پرداخت ؟ چون می ترسید او هم مانند برادرش به بغداد حمله کند.

13- سرانجام عمر ولیث چه شد ؟ در جنگی که با امیر اسماعیل سامانی داشت ، اسیر وبه بغداد فرستاده شد ودر زندان خلیفه به قتل رسید.

14- پایتخت صفاریان ........ بود . ( سیستان )

15- موسس سلسله سامانیان .........نام داشت که شهر ...... را پایتخت خود قرار داد. ( امیر اسماعیل سامانی – بخارا )

16- امیر اسماعیل سامانی چگونه فردی بود؟ او مردی دلیر وعاقل بود وبه عمران وآبادی کشور توجه بسیاری داشت.

17- از وزیران وشاعرانودانشمندانی که در دوره ی سامانی زندگی می کردند نام ببرید. ( وزیران بزرگی چون بلعمی وجیهانی ، وشاعری چون رودکی ، ودانشمندانی چون ابوریحان بیرونی و ابوعلی سینا )

18- علت اصلی مشکلات دولت سامانی چه بود؟ دخالت سپهسالاران یعنی فرماندهان بزرگ سپاه در کار وزیران بود. واین فرماندهان در اصل اسیران ترک نژادی بودند که به این مقام رسیده بودند ورفته رفته قدرت آنها به حدی افزایش یافت که امیران سامانی را بازیچه ی دست خود قرار داده بودند.

19- دولت سامانی در مرزهای خود با چه مشکلاتی مواجه بود؟ در مغرب این دولت حکومت آل بویه تاسیس شده بود واز مشرق نیز دولت مسلمان وترک نژاد آل افراسیاب به قلمرو آنها حمله می کرد.

20- حکومت سامانیان به وسیله چه کسانی وچگونه به پایان رسید؟ با حمله ی آل افراسیاب وسقوط بخارا در اواخر قرن چهارم هجری عمر حکومت سامانیان به پایان رسید.

21 فرمانده سپاه سامانیان را ............. می نامیدند . ( سپهسالار)

 

درس 6 :

 

1- در قدیم به قسمت کوهستانی گیلان........ وبه مازندران ........ می گفتند. ( دیلم – طبرستان )

2- علویان چه کسانی بودند؟ وچه کردند؟  گروهی از نسل امام حسن (ع) بودند که در میان مردم طبرستان ودیلم نفوذ کردند وآنان را به دین اسلان فر خواندند وتمایلات استقلال طلبانه ی این مردم را تقویت نموده وبه کمک آنها دولت علویان را تاسیس کردند.

3- مشهورترین سران علویان ....... و........ بودن وپایتخت آنها شهر ...... بود . ( داعی کبیر – ناصر کبیر- آمل )

4- آل زیار و آل بویه چه کسانی بودند؟ از پیروان وسپاهیان علویان بودند ، که بعد از انقراض علویان به دست سامانیان فعالیتهایی را برای تشکیل حکوکت آغاز کردند.

5- مرداویج که بود ؟ وچه کرد؟ پسر زیار واز سرداران دیلمی بود که نخستین سلسله ی دیلمی را به وجود آورد واصفهان را پایتخت خود قرارداد ، ولی بعدها به دلیل بد رفتاری با سپاهیان خود به دست آنها کشته شد.

6- مرداویج کدام مناطق را تصرف کرد؟ او کار خود را با تصرف گرگان وطبرستان آغاز کرد وسپس برخی دیگر از شهرهای مرکزی وغربی ایران را تصرف کرد.

7- چرا مرداویج دستور داد دوباره آداب ورسم ساسانیان را احیا کنند؟ چون تصمیم داشت حکومتی مانند ساسانیان ایجاد کند.

8- پس از مرداویج برادرش ......... به حکومت آل زیار رسید . ( وشمگیر)

9- دولت آل زیاردر چه زمانی از میان رفت ؟ در زمان سلجوقیان

10- دومین سلسله ی دیلمیان را چه کسانی تاسیس کردند؟ آل بویه

11- آل بویه چه کسانی بودند؟ علی وحسن واحمد پسران ماهی گیری به نام بویه بودند که پس از قتل مرداویج حکومت مستقلی به نام آل بویه تاسیس کردند.

12- رابطه آل بویه با خلفای عباسی چگونه بود؟ آنها دشمن خلیفه ی عباسی بودند ، وبه همین دلیل احمد با سپاهی بزرگ به بغداد لشگر کشید وتوانست بغداد را فتح کند وخلیفه را به زندان افکند . آنها می خواستند که عباسیان را منقرض کنند ، اما چون خلیفه ی عباسی حاضر به اطاعت آز آل بویه شد از این تصمیم خود صرف نظر کردند.

13- مشهورترین فرمانروای دیلمی .......... نام داشت که فرزند ....... بود . ( عضدالدوله – احمد )

14- عضدالدوله برای عمران وآبادی کشور چه کرد؟ او بیمارستان عضدی را در بغداد تاسیس کرد که درآن پزشکان علاوه بر درمان بیماران به آموزش علم طب نیز می پرداختند . همچنین به دستور اوبر رودخانه ی کر در فارس سدی بستند که به بند امیر معروف است.

15- کدام دانشمند ایرانی وزارت یکی ازشاهزادگان آل بویه را بر عهده داشت؟ ابوعلی سینا

16- کدام دولت حکومت علویان را منقرض کرد ؟ سامانیان

17- حکومت آل بویه چه تفاوتی با دیگر حکومتهای ایرانی قبل از خود داشت؟ تفاوت اصلی این حکومت با سایر حکومتها در استقلال کامل این دولت ومطیع ساختن خلیفه ی عباسی بود ، وهمچنین توجه بسیار به عمران وآبادی کشور وحمایت از نویسندگان و دانشمندان در این دوره نیز نسبت به سایر دولتها بیشتر بود.

 

درس 7 :

 

1- وجه مشترک قبایل ترک چه بود؟ زبان ترکی وزندگی دامداری

2- قبایل ترک چگونه با اسلام آشنا شدند؟ در دوره ی بعد از اسلام سپاهیان مسلمان در آسیای مرکزی وسرزمینهای ترک نشین پیشروی کردند ودر نتیجه ی آن پیشروی تعداد زیادی از ترکان با اسلام آشنا شده ومسلمان شدند.

3- آلپتکین که بود ؟ وچه کرد؟ یکی ازسپهسالاران ترک در دولت سامانی بود که دراواخر عمر خود از دولت سامانی ناراضی شد وبه شهرغزنین رفت ودر این شهر حکومتی تشکیل داد که غزنویان نامیده شد.

4- مشهورترین فرمانروای غزنوی ............. بود. ( سلطان محمود غزنوی)

5- محمود غزنوی چه مناطقی را برقلمروغزنویان افزود؟ او به سیستان لشکر کشید وبقایای صفاریان را برانداخت وسپس به خراسان وماوراالنهرحمله کرد، وقسمتی از قلمرو آل بویه رانیزبه تصرف درآورد.

6- یکی از کارهای سلطان محمودلشکرکشی به .......... بود. (هندوستان)

7- چه عاملی باعث حمله های بعدی غزنویان به هندوستان بود؟ غارت بتخانه های هندوستان که ثروت فراوانی را نصیب سلطان محمود کرد.

8- پس از سلطان محمود پسرش ....... حکومت رابه دست گرفت. ( مسعود)

9- حسنک وزیر به دستور چه کسی وچرا کشته شد؟ به دستور سلطان مسعود وبه اتهام مخالفت با حکومت مسعود به قتل رسید.

10- بنیان گذار سلسله ی سلجوقی....... نام داشت وجد او.......نام داشت وبه همین دلیل حکومتی که او تاسیس کرد ....... نامیده شد. ( طغرل – سلجوق – سلجوقی )

11- سلجوقیان چرا وارد ایران شدند؟ آنها در جست وجوی چراگاه برای دامهای خود به تدریج از دشتهای آسیای مرکزی وارد ماوراالنهر وخراسان شدند.

12- سلسله ی غزنوی به دست چه کسی ودرزمان کدام پادشاه غزنوی وچگونه منقرض شد؟ پس از ورودسلجوقیان به ایران ، سلطان مسعود در صدد بیرون راندن آنها برآمد ، اما طغرل توانست در جنگ دندانقان درسال 430 هجری او راشکست دهدوپس از این شکست دولت غزنوی بصورت یک دولت کوچک محلی درآمد.

13- رابطه ی طغرل با خلیفه ی عباسی چگونه بود؟ طغرل مورد تایید خلیفه ی بغداد بود وبه خلیفه احترام می گذاشت.

14- آلب ارسلان که بود ؟ وچه کرد؟ برادرزاده ی طغرل بود که فتوحات سلجوقیان را ادامه داد وبه روم شرقی لشکر کشید ودر جنگ ملازگرد شکست سختی برسپاهیان روم شرقی وارد آورد وامپراتور روم را اسیر کرد.

15- چرا سلطان ملکشاه مشهورترین سلطان سلجوقی است ؟ زیرابا فتوحات او متصرفات سلجوقیان ازشرق تا نزدیکی چین واز غرب تا دریای مدیترانه گسترش یافت ، که بعد از اسلام این نخستین بار بود که چنین دولت بزرگی به وجود می آمد.

16- پایتخت ملکشاه شهر ....... بود. ( اصفهان)

17- دوره ی سلجوقیان را می توان عصر ........ نامید. ( وزیران بزرگ )

18- اقدامات خواجه نظام الملک را نام ببرید. ( برپاکردن بناهای متعدد وتاسیس مدارس نظامیه )

19- مشهورترین وزیردوره ی سلجوقی را نام ببرید. ( خواجه نظام الملک توسی )

20- سلجوقیان در کدام جنگ غزنویان را شکست دادند؟ در جنگ دندانقان

21- چرا مدارس عصر سلجوقی به نظامیه معروف شدند؟ به احترام خواجه نظام الملک توسی که بنیانگذار اینگونه مدارس بود.

22- علت تجزیه قلمروسلجوقیان وانقراض آنها چه بود؟ نزاع برسر جانشینی ملکشاه ووجود مقامی به نام اتابک در دولت سلجوقیان

23- اتابک یعنی چه ؟ وچه وظیفه ای داشت ؟ اتابک به معنی پدر بزرگ ، ووظیفه داشت اولا ناحیه ی مربوط به خود را برای شاهزاده ی سلجوقی اداره کند وثانیا اورابرای کشورداری تعلیم دهد.

24- چرا سلطان سنجرموفق به حفظ قدرت سلجوقیان نشد؟ به علت پیدایش سه قدرت نیرومند در شمالشرقی ایران بود که با سلجوقیان دشمن بودند.

25- چرا سلطان سنجر پایتخت خودرابه شهر مرو انتقال داد؟ برای اینکه به مرزهای شمال شرقی ایران نزدیک باشد.

26- سه دشمن سلجوقیان چه کسانی بوند؟ 1- دولت قراختائیان 2- دسته ای از ترکان به نام غزها 3- دولت خوارزمشاهیان

27- خوارزمشاهیان چه کسانی بودند ؟ وچه کردند؟ آنها اززیردستان سلجوقیان بودند اما هنگامی که آنان را ضعیف وگرفتاردشمنان بسیار دیدند ، اعلام استقلال نمودند وبه تدریج خراسان را به تصرف در آوردند.

28- اسماعیلیان به چه چیز اعتقاد داشتند؟ ورهبر آنها در زمان سلجوقیان چه کسی بود؟ آنها شیعیانی بودند که به امامت اسماعیل فرزند دیگر امام جعفر صادق (ع) معتقد بودند ورهبری آنها در زمان سلجوقیان برعهده ی شخصی به نام حسن صباح بود.

29- حسن صباح مرکز فعالیت خود را کجا قرار داده بود؟ قلعه های کوهستانی بزرگ مانند الموت درنزدیکی قزوین رامرکز فعالیتهای خود قرار داد.

30- خواجه نظام الملک چگونه کشته شد؟ به دستور حسن صباح وبه دست پیروان او کشته شد.

 

درس 8 :

 

1- سرزمین خوارزم در کجا قرار داشت ؟ در شمال ماوراالنهرودر کناردریاچه ی خوارزم ( آرال کنونی) قرار داشت.

2- چرا در خوارزم کشاورزی پررونق وجمعیت فراوان بود؟ به دلیل اینکه در قسمت پایین دو رود سیحون وجیحون قرار داشت.

3- چرا بافتح ماوراالنهربه وسیله مسلمانان بر اهمیت خوارزم افزوده شد؟ چون خوارزم یک ایالت مرزی به شمارمی رفت.

4- مشهورترین خوارزمشاهیان که پس از سلجوقیان به حکومت رسید.......... بود.( سلطان محمد خوارزمشاه )

5- چرا دولت خوارزمشاهیان تا زمان سلطان محمد بنیانهای محکم واستواری نداشت؟ 1- خوارزمشاهیان بر دولتهای محلی مانند اتابکان تسلط نداشتند. 2- سلطان محمد وخلیفه ی عباسی با یکدیگر دشمن بودند. 3- ترکان خاتون مادر سلطان محمد در امور مداخله می کرد وباعث اختلال در کارها میشد.

6- بزرگترین اشتباه سلطان محمد خوارزمشاه چه بود ؟ چرا؟ جنگ با قراختائیان وانقراض آنها – چون با انقراض دولت قراختایی ایران با مغولستان همسایه شد واین همسایگی بعدها به ضرر ایران تمام شد.

7- مغولستان چگونه سرزمینی است ؟ سرزمینی است در شمال کشور چین با آب وهوای سرد وخشک که درآن اقوام بیابان گردی به نام مغول زندگی می کردند که بیشتر اوقات خودرابه قتل وغارت یکدیگر یا هجوم به سرزمینهای آباد شمال چین می گذراندند.

8- در زمان سلطان محمد خوارزمشاه ،........... حاکم مغولستان بود . ( چنگیز خان )

9- یاسا چیست ؟ دستورات چنگیز را یاسا می گفتند.

10- بهانه ی حمله ی چنگیزبه ایران چه بود ؟ توضیح دهید. بازرگانانی که از طرف چنگیز خان به ایران آمده بودند ،پس از ورودبه شهرمرزی اترار ایران ، به علت طمع حاکم شهر در اموال آنها به بهانه جاسوسی دستگیرشدند وحاکم شهر به اطلاع سلطان محمد رساند که آنها برای جاسوسی آمده اند وبهتر است کشته شوند وسلطان محمد نیز سخنان اورا پذیرفت ودستور قتل آنها را داد. هنگامی که این خبر به چنگیز رسید از سلطان محمد خواست حاکم اترار را به او تحویل دهد ، اما چون حاکم اترار ازاقوام ترکان خاتون مادر سلطان محمد بود ،سلطان از این کار خودداری کرد واین کار بهانه ای برای حمله چنگیز به ایران شد.

11- چه کسانی در مقابل حمله ی چنگیزایستادگی کردند؟ علاوه بر مردم ایران ، سلطان جلال الدین خوارزمشاه پسر سلطان محمد درچندین جنگ مغولان را شکست داد اما سرانجام شکست خورده وبه هندوستان گریخت.

12- سلسله ی خوارزمشاهیان چگونه منقرض شد؟ پس از فتح ایران توسط چنگیز ، او بعد از مدتی به مغولستان بازگشت ودر آنجا مرد . جلال الدین با استفاده از این فرصت به ایران آمد وبا سپاهیان مغول به جنگ پرداخت اما سر انجام به دست فرد ناشناسی کشته شد وبامرگ او عمر سلسله ی خوارزمشاهیان به پایان رسید.

13- چرا فرزندان چنگیز تصمیم گرفتند دوباره به ایران حمله کنند؟ به سه دلیل : 1- مردم ایران سلطه ی مغولان را نمی پذیرفتند ودر بعضی شهرها وروستاها قیامهایی نیز بر ضدحاکمان مغول صورت می گرفت . 2- اسماعیلیان که در قلعه های کوهستانی زندگی می کردند حاضربه تسلیم دربرابر مغولان نبودند. 3- خلیفه ی بغداد نیزحاضر به اطاعت ازخان مغول نمی شد.

14- حمله دوم مغولها به وسیله چه کسی صورت گرفت ؟ به وسیله هلاکوخان نوه ی چنگیز

15- حکومت خلفای عیاسی چگونه وبه دست چه کسی منقرض شد؟ با حمله ی هلاکوخان به بغداد وفتح این شهر، آخرین خلیفه ی عباسی که مستعصم نام داشت به قتل رسید وبدین ترتیب حکومت عباسیان در سال 656 هجری منقرض شد.

16- هلاکوپس از فتح ایران چه کرد؟ مراغه را پایتخت خود قرار داد وسلسله ای را تاسیس کرد که به ایلخانان شهرت یافت.

17- چرا هلاکو وجانشینانش برای خود وزیران وکارمندان ایرانی انتخاب کردند؟ چون مردم ایران حاضر به اطاعت ازخود آنها نبودند وهمچنین آنها آشنایی کافی با مردم وفرهنگ مردم ایران نداشتند.

18- فرهنگ مردم ایران چه تاثیری در مغولها داشت ؟ مغولها تحت تاثیر فرهنگ وتمدن ایرانی قرار گرفتند وبسیاری از عادتهای زشت ووحشی گریهای خود را کنار گذاشتند.

19- دو شخصیت برجسته ایرانی در زمان حکومت مغولان را نام ببرید؟ خواجه نصیرالدین توسی و خواجه رشیدالدین فضل الله

20- خواجه رشیدالدین فضل الله که بود ؟ وچه کرد؟ وزیر یکی از ایلخانان معروف به نام غازان خان بود ، که در زمان او اداره ی امور کشوربسیار منظم شد واز ظلم وستم حکام مغول جلوگیری به عمل آمد.

21- مغولهای ساکن ایران درزمان کدام ایلخان مغول مسلمان شدند؟ در زمان غازان خان

22- چرا پس از غازان خان حکومت ایلخانان ضعیف شد؟ زیرا در این دولت سرداران مغول قدرت بسیاری داشتند وانتخاب ایلخانان با نظر آنان صورت می گرفت ومداخله ی سرداران در اداره ی کشور باعث بی نظمی میشد وهمچنین آنان با وزیران ایرانی مخالف بودند وبرنامه ها وکارهای آنها را به زیان خود می دیدند.

23- دولت ایلخانان چگونه ودر زمان چه کسی منقرض شد؟ بعد از مرگ ابو سعید آخرین ایلخان مغول قلمرو او به دلیل اینکه فرزندی نداشت میان سرداران مغول وبستگانش تجزیه شد ودر نیمه ی اول قرن 8 هجری منقرض شدند.

24- دوعلت انقراض حکومت ایلخانان را بیان کنید. ؟ 1- مداخله ی سرداران مغول در اداره ی امور کشور 2- بی تجربه بودن ابوسعید آخرین ایلخان مغول ونداشتن جانشین وفرزندی بعد از مرگ

25- حکومت عباسیان چند سال طول کشید؟ 524 سال

 

درس 9 :

 

1- چرا پس از ابوسعید حکومتهای محلی قدرت گرفتند؟ چون سرداران مغول درمورد جانشینی اوبه توافق نرسیدند درنتیجه به جنگ با یکدیگرمشغول شدند وهر یک ازآنها در گوشه ای از ایران علم استقلال برافراشتند وبدین ترتیب حکومتهای محلی پدید آمد.

2- شیخ خلیفه که بود؟ شخصی بود که به هدایت مردم برای قیام علیه ظالمان پرداخت وسخنان او در میان مردم خراسان وطبرستان مورد قبول واقع شد.

3- چرا حاکمان مغول شیخ خلیفه را به دار آویختند؟ چون ازقیام مردم می ترسیدند شبانه او را در مسجد سبزوار به دار آویختند ومدعی شدند که وی خود را به دار زده است.

4- شیخ حسن جوری که بود؟ وچه کرد؟ او ازشاگردان شیخ خلیفه بود که راه استاد خویش را ادامه داد، اما مغولان او را نیز دستگیروزندانی کردند.

5- چگونگی آغاز قیام سربداران را بنویسید. ؟ پس از مرگ ابوسعید زمانی که تعدادی از سربازان مغول برای غارت وخوشگذرانی به روستای باشتین در نزدیکی سبزوار رفته بودند ، مردم قیام کردند وآنان را به قتل رساندند واعلام کردند : «سربه دار می دهیم وتن به ذلت نمی دهیم » به همین جهت قیام آنان ودولتی که تشکیل دادند به سربداران معروف شد.

6- دولت سربداران را چه کسانی تاسیس کردند؟ دو برادر به نامهای عبدالرزاق و وجیه الدین مسعود

7- شعار معروف سربداران چه بود ؟ سربه دار می دهیم وتن به ذلت نمی دهیم

8- هنگام تقسیم متصرفات چنگیزبین فرزندان او آسیای مرکزی وماوراالنهربه کدام فرزند او داده شد؟ به جغتای

9- تیمور که بود ؟ وچه کرد؟ او از فرماندهان مغول در قلمرو جغتای بود که ادعا می کرد ازبستگان چنگیز است وبرای رسیدن به قدرت وگسترش قلمرو خود از هیچ جنایتی روی گردان نبود،وبه تدریج توانست آسیای مرکزی وماوراالنهر را تصرف کند.

10- پایتخت تیمور کدام شهر بود؟ سمرقند

11- تیمور چند بار به ایران حمله کرد؟ ودلیل حمله های مکرراوبه ایران چه بود؟ او در مجموع سه بار به ایران حمله کردودلیل حملات مکرر اواین بود که ایرانیان در بعضی شهرها از جمله اصفهان قیامهایی بر ضد او انجام دادند.

12- پس ازتیمورچه کسی جانشین او شد؟ پسرش شاهرخ توانست با غلبه بر رقیبان به عنوان جانشین پدرش حکومت را در دست گیرد.

13- حملات تیموربه ایران چند سال طول کشید؟ 15 سال

14- شیوه ی حکومتی شاهرخ وتیمور چه تفاوتی داشت ؟ چرا؟شاهرخ بر خلاف پدرش مردی آرامش طلب بود وبه عمران وآبادی علاقه داشت. علت آن هم این بود که وی سالها در خراسان به سر برده بود وتحت تاثیرفرهنگ وتمدن ایرانی قرارگرفته بود وهمچنین همسرش  گوهرشاد  نیزاو را دراینگونه  فعالیتها  تشویق می کرد.

15- پایتخت شاهرخ شهر ........ بود . ( هرات)

16- مسجد گوهر شاد درمشهد به وسیله ی چه کسی بنا گردید؟ به وسیله گوهرشادهمسرشاهرخ

17- مهمترین دشمن تیموریان کدام دولت بود؟ وآنها چه کردند؟ مهمترین دشمن تیموریان دولت ازبکان بود که به وسیله ی نوادگان چنگیز خان در ماوراالنهر تشکیل شده بود وآنها بارها به خراسان حمله کردند وسرانجام حکومت تیموریان را منقرض کردند.

18- با انقراض تیموریان کدام دولتهای محلی درایران تشکیل شدند؟ قراقویونلوها و آق قویونلوها که ازقبایل چادر نشین ترک به شمارمی آمدند ودر شمالغربی ایران ساکن شدند.

19- مسجد کبود تبریز از آثار دوره ی ......... می باشد. ( قراقویونلوها )

 

درس 10 :

 

1- برترین مقام سیاسی ودینی جهان اسلام وایران تا زمان مامون چه کسی بود؟وچرا ؟ خلیفه ، چون مدعی جانشینی پیامبر بود.

2- چرا گروهی ازمسلمانان با خلفا به مخالفت برخاستند؟ چون خلافت امویان وعباسیان غاصبانه وهمراه با ستم فراوان بر مردم بود.

3- از میان مقامات کشوری چه کسی نقش مهمی دراداره ی امورکشورداشت؟ وچگونه انتخاب می شد؟ وزیر بیش از همه در اداره ی امور کشورنقش داشت ، ودر بیشتر موارد ازمیان افراد هوشمند، توانا وبا تجربه انتخاب می شدند وگاهی قدرت او بسیار زیاد میشد ، به طوری که قادر بود سلطان راهم عوض کند.

4- دیوان به کجا گفته می شد؟ اداراتی که کارهای مختلف کشوررا انجام می دادند دیوان می گفتند.

5- به کارمندان دیوانها ........ یا ........ گفته می شد. ( دبیر- کاتب )

6- شهرهای مهم ایران بعد از اسلام را نام ببرید.؟ مرو ، نیشابور ، ری

7- بناهای مهم شهرهای قدیمی کدام بناها بودند؟ مسجد جامع هرشهرکه محل تجمع مردم وبرگزاری مراسم مهم بود ودیگر بنای موجود در شهرها یا حومه ی آنها کاروان سراها بودند که برای آسایش مسافران وگاه داد وستد ساخته می شدند.

8- اداره ی امورهرشهربه عهده ی....... یا....... بود. ( حاکم – والی )

9- ارگ به کجا گفته می شد؟ مرکز حکومت را که در قلعه ای در وسط شهر قرارداشت ارگ می گفتند.

10- محتسب که بود؟ وچه وظیفه ای داشت؟ از افرادی بود که حاکم را در اداره ی اموریاری می کرد وبر مسائل دینی ومعاملات نظارت داشت وخلافکاران را مجازات می کرد.

11- وضعیت کشاورزان ایران درزمانهای گذشته چگونه بود؟ در گذشته همه ی کشاورزان زمین نداشتند وبخشی اززمینها متعلق به دولت یاشخص سلطان بود وقسمتی هم به زمینداران بزرگ تعلق داشت وکشاورزان بر روی آنها کار می کردند.

12- وضعیت اجتماعی ایران در گذشته چگونه بود؟ بیشتر مردم ایران را روستائیان تشکیل می دادند وبخش اصلی زندگی اقتصادی جامعه یعنی کشاورزی ودامداری به آنها وابسته بود.

13- زمینهای وقفی چه نوع زمینهایی بودند؟ زمینهایی بودند که درآمد آنها صرف امور خیریه می شد.

14- دلیل پیشرفتهای علمی در میان مسلمانان چه بود؟ تاکید قرآن وپیامبر اسلام برفراگیری علم وهمسایگی قلمرواسلامی با تمدنهای مختلفی همچون هند ویونان وروم وکسب دانشهای دیگران وترکیب آن با دانسته ها وعقیده ی اسلامی ، که ایرانیان دراین زمینه درجهان اسلام سرآمد بودند.

15- ازدانشمندان بزرگ ایرانی که دررشته های مختلف علمی به مطالعه وتالیف مشغول بوده اند نام ببرید.؟ فارابی ، زکریای رازی ،ابن سینا، ابوریحان بیرونی ، خواجه نصیرالدین توسی

16- عوامل اصلی پیشرفت هنر ومعماری در میان مسلمانان چه بود؟ ارزشهای دینی ونیازهای زندگی

17- از مظاهرهنر ایرانیان دردورانهای گذشته چند موردرا نام ببرید.؟ مساجد ،مدرسه ها ،کاروانسراها وکاخها از میراث های معماری وصنایع فلزی ، سفالگری ، کاشی کاری ،نقاشی ،خوشنویسی وقالی بافی

18- ............... از معروفترین نقاشان ایرانی بود که در اواخر دوره ی ......... زندگی می کرد.( کمال الدین بهزاد – تیموریان )

19- دیوان برید امروزه به کدام اداره گفته می شود؟ اداره ی پست

 

+ نوشته شده توسط مهدوی در چهارشنبه بیست و یکم شهریور 1386 و ساعت 17:36 |